fbpx
emailpso@onko.com.pl facebook

Diagnoza RAK – co dalej? Prehabilitacja onkologiczna i jej rola w leczeniu przeciwnowotworowym

Liczba zachorowań na raka w Polsce stale rośnie

Eksperci ECIS prognozują, że na raka zachoruje w Polsce ponad 97 tys. kobiet i prawie 99 tys. mężczyzn – aktualne statystyki dotyczące zachorowań na nowotwory zostaną opublikowane przez KRN na jesień 2021 r.

Według tych prognoz, najwięcej nowych zachorowań u pań będzie dotyczyć: raka piersi (25,3 proc.), raka płuca (11,5 proc.), raka jelita grubego (11,0 proc.), raka trzonu macicy (10,1 proc.) i raka jajnika (4,8 proc.). Jeśli chodzi o mężczyzn, najwięcej nowych zachorowań ma dotyczyć: raka płuca (18,5 proc.), raka prostaty (18,3 proc.), raka jelita grubego (15,0 proc.), raka pęcherza moczowego (8,6 proc.) i raka żołądka (4,1 proc.).

  Analizując prognozy ECIS warto być świadomym faktu, iż założenia te nie uwzględniają sytuacji, z jaką mierzymy się od marca ubiegłego roku, czuli pandemii COVID-19. Wspomniane prognozy zostały opracowane na podstawie danych o zachorowalności i umieralności na nowotwory z lat poprzednich. Onkolodzy spodziewają się, że z powodu pandemii COVID-19 rzeczywiste statystyki dotyczące raka w Polsce mogą się istotnie różnić od prognoz.

Diagnoza: nowotwór, ale co dalej?

To nowotwór, rak – taka diagnoza dla wielu osób brzmi jak wyrok i bardzo często pojawia się myśl, że świat się skończył. Tymczasem wiele nowotworów, w tym złośliwych, które zostały wcześnie wykryte, ma szanse na wyleczenie. Do wykrycia nowotworu dochodzi najczęściej podczas badania przyczyny wystąpienia zmian chorobowych, których wcześniej nie było, a które zaniepokoiły pacjenta np. wyczuwalny guz w piersi, obecność krwi w kale, zmiany w obrębie znamion, czy długotrwały kaszel. Do wykrycia nowotworu może dojść również w ramach programów profilaktyki nowotworów i badań wczesnego wykrywania chorób nowotworowych. Programy te najczęściej obejmują nowotwory piersi, prostaty, raka płuc czy raka jelita grubego.   W przypadku podejrzenia nowotworu najważniejszą rolę odgrywa czas. W Polsce funkcjonuje tzw. szybka ścieżka onkologiczna, która usprawnia i przyspiesza procedury diagnostyczne – zapytaj swojego lekarza o kartę Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego tzw. kartę DILO, nawet jeśli podczas wizyty nie padnie taka propozycja. Może ją założyć nie tylko lekarz-onkolog, ale także lekarz pierwszego kontaktu. To, w jaki sposób nasza historia się rozwinie, zależy od wielu czynników m.in. od czasu wystąpienia objawów, do momentu, w jakim nastąpiła diagnoza, od ogólnej kondycji organizmu, sposobu odżywiania, a także nastawienia psychicznego i zaangażowania. Dlatego już na samym początku diagnozy warto podjąć kroki w ramach prehabilitacji onkologicznej, czyli przygotowania się do leczenia onkologicznego.

Operacja, chemioterapia, radioterapia – terapia onkologiczna

Terapia onkologiczna to leczenie, które polega na wykorzystaniu więcej niż jednej metody leczenia, w celu uzyskania jak najlepszego efektu terapeutycznego – w ramach terapii onkologicznej łączone są metody leczenia przeciwnowotworowego tj. leczenie operacyjne, radioterapia, chemioterapia, hormonoterapia, brachyterapia czy leczenie biologiczne. Powodem wprowadzenia leczenia skojarzonego jest skłonność nowotworów złośliwych do szerzenia się poza obszar pierwotnego umiejscowienia (wynikający z jego cech biologicznych) poprzez miejscowe naciekanie lub powstawanie przerzutów w narządach odległych – tak zwanych zmian wtórnych.

Leczenie adiuwantowe, neoadiuwantowe, okołooperacyjne

W większości przypadków leczenie nowotworów złośliwych (raków) powinno się opierać na skojarzeniu metod miejscowych (chirurgia, radioterapia) z leczeniem systemowym w postaci uzupełniającej chemioterapii lub hormonoterapii pooperacyjnej co nazywane jest LECZENIEM ADIUWANTOWYM. Jego celem jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia przerzutów. W niektórych przypadkach niezbędne jest zastosowanie wstępnego leczenia farmakologicznego, które może zwiększyć doszczętność postępowania miejscowego (chirurgii, radioterapii) oraz niektórych przypadkach może doprowadzić do wykonania wycięcia oszczędzającego część tkanek oraz ograniczać ryzyko wystąpienia przerzutów. Takie postępowanie nazywamy LECZENIEM NEOADIUWANTOWYM lub INDUKCYJNYM. W wybranych przypadkach np. nowotworach żołądka lub mięsakach leczenie uzupełniające stosuje się zarówno przed jak i po operacji, co nazywane jest LECZENIEM OKOŁOOPERACYJNYM.

Prehabilitacja onkologiczna oraz rola i miejsce terapii wspierających leczenie onkologiczne

Koncepcja prehabilitacji onkologicznej powstała w celu poprawy jakości opieki świadczonej podczas prowadzonego procesu terapeutycznego. Jej poszczególne elementy, wdrożone już na samym początku leczenia, mają pozwolić na uzyskanie lepszego stanu ogólnego organizmu, zmniejszając tym samym natężenie towarzyszących przygotowaniu dolegliwości i ułatwiając powrót do pełnej sprawności po zakończeniu procedury. Prehabilitacja jest więc jednym z najważniejszych elementów docelowego leczenie onkologicznego, której zamierzonym efektem jest uzyskanie Twojego możliwie najlepszego stanu zdrowia. Prehabilitacja onkologiczna, zgodnie z przyjętą definicją skupia się na:

 

Rola żywienia w prehabilitacji onkologicznej

Wśród kluczowych elementów prehabilitacji szczególne miejsce zajmuje dbałość o prawidłowy stan odżywienia organizmu. Niedożywienie wpływa bowiem zarówno na przebieg całego leczenia, jak i na okres rekonwalescencji, zwiększając m.in. ryzyko wystąpienia wielu groźnych dla zdrowia, a nawet życia powikłań. Trudności w gojeniu się ran, odsunięcie kolejnego cyklu leczenia, konieczność reoperacji czy wydłużenie czasu hospitalizacji – wszystko to będzie stanowić niekorzystny czynnik prognostyczny zaordynowanej terapii. Nie bez znaczenia jest również fakt, że niedożywienie może pogarszać stan psychiczny i skutkować brakiem chęci do podejmowania dalszej współpracy, co także może przełożyć się na efekt działań zespołu leczącego. Warto również podkreślić, że problem niedożywienia, powszechnie kojarzony z osobami o niskiej masie ciała, będzie dotyczyć w zasadzie każdego, również chorego z nadwagą bądź otyłością. Stan odżywienia wewnątrz nie zawsze bowiem odzwierciedla to co widać na pierwszy rzut oka. Można być przeżywionym pod względem ilościowym przy jednoczesnym niedożywieniu jakościowym! Właściwie poprowadzona opieka żywieniowa zapobiegnie niechcianej w procesie leczniczym utracie masy ciała m.in. w onkologii, wyrówna obecne już niedobory pokarmowe oraz wzmocni Twoją ogólną wydolność fizyczną i psychiczną. Organizm przygotowany w ten sposób znacznie łatwiej zniesie trudy interwencji, a po jej przeprowadzeniu – szybko wróci do uznanej sprawności, pozwalając na nowo cieszyć się codziennością!  

Terapie wspierające leczenie onkologiczne

Wraz z postępem medycyny oraz leczenia onkologicznego rozwinęły się również obszary terapii wspierających leczenie konwencjonalne tj. onkodietetyka, psychoonkologia, fizjoterapia onkologiczna czy terapie leczenia bólu. Istnieje również wiele zabiegów z zakresu medycyny estetycznej, które korzystnie wpływają na jakość życia osoby chorej oraz jej samopoczucie. Zdrowy styl odżywiania, umiejętność radzenia sobie z emocjami w chorobie oraz bycie aktywnym fizycznie to elementy niezwykle ważne na drodze powrotu do zdrowia dla osób zdiagnozowanych na każdym etapie choroby tj. przed leczeniem, w trakcie terapii oraz po ich zakończeniu.

Rola dietetyka onkologicznego w chorobie nowotworowej

Dietetyk onkologiczny, który jest specjalistą żywienia w chorobie nowotworowej, posiada odpowiednie narzędzia do ustalenia indywidualnych zaleceń żywieniowych. Potrafi powiązać chorobę podstawową z chorobami współistniejącymi, typem i celem terapii przeciwnowotworowej. Według danych niedożywienie wśród chorych na raka dotyka prawie 75% osób na różnym etapie choroby.  Już w momencie diagnozy odsetek osób, które utraciły znaczną ilość masy ciała, zwłaszcza masy mięśniowej sięga aż 50%, co może prowadzić do zespołu kacheksja/anarexia nowotworowa, która jest oporna na leczenie. Pierwszą funkcją diety powinno być zapobieganie, zminimalizowanie lub opóźnienie ryzyka rozwoju wyniszczenia nowotworowego. Inne, również ważne role indywidualnie dopasowanej diety to:

 

Czym powinna się charakteryzować dieta osoby chorej na raka?

Każde zalecenia żywieniowe dotyczące diety wspomagającej leczenie systemowe powinno być oparte na ocenie stanu odżywienia, ocenie parametrów biochemicznych, ogólnym stanie zdrowia, rodzaju nowotworu, chorobach współistniejących oraz efektach ubocznych, które występują podczas leczenia. Dieta zatem powinna być indywidualnie dostosowana do osoby chorującej na nowotwór. Jednak istnieją pewne składowe diety, które w większości nowotworów będą się pokrywały. Zalecenia żywieniowe i dieta mają na celu wspomagać:

 

Korzyści wynikające ze wsparcia onkodietetyka na etapie diagnozy:

 

Rola psychologa onkologicznego w chorobie nowotworowej

Ludzka psychika wpływa zarówno na stan ciała, jak i behawioralne aspekty radzenia sobie z chorobą oraz skutkami leczenia. Psychoonkologia zajmuje się profilaktyką przeciwnowotworową, wspieraniem osób chorych oraz ich bliskich, jak i psychoedukacją personelu medycznego. Psycholog onkologiczny ma wiedzę na temat specyfiki sytuacji psychicznej osoby chorej i potrafi dostosować profesjonalne metody oraz narzędzia pomocy do indywidualnego kontekstu danego człowieka. Choroba nowotworowa w rozumieniu uniwersalnym jest oczywiście potężnym stresorem, który działając immunosupresyjnie, osłabia zdolności obronne organizmu. Jednak to nasza relacja z chorobą stanowi formę mediatora określającego natężenie napięcia oraz długofalowe skutki stresu dla zdrowia i życia. Korzystając z konkretnych rozwiązań, wypracowanych przez psychoonkologię, możemy obniżyć poziom stresu, a tym samym lepiej radzić sobie z chorobą oraz skutkami leczenia. Psycholog onkologiczny rozumie wpływ określonych interwencji medycznych na ciało oraz umysł człowieka, dzięki czemu jest w stanie odpowiednio dostosować rodzaj oraz tempo pracy, co poprawia komfort życia osoby chorej. Taka interwencja może być skoncentrowana na nauce konkretnych technik relaksacyjnych lub zmianie sposobu myślenia, tak aby umysł nie powodował dodatkowych problemów.

 

Wsparcie psychologa onkologicznego na etapie diagnozy

Moment diagnozy jest dla wielu osób szokiem, który może prowadzić do poważnego kryzysu psychicznego. W jednej chwili budowana latami normalność zostaje zaburzona – tracimy poczucie pewności i bezpieczeństwa, a umysł bombarduje nas bolesnymi myślami:

W sytuacji diagnozy bardzo łatwo poddać się poczuciu smutku, lęku i beznadziei, co wpływa negatywnie na zdrowie. Psycholog onkologiczny pomoże Ci odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Dzięki akceptacji niezależnych od Ciebie okoliczności zyskasz realny wpływ na życie i stworzysz konkretny plan radzenia sobie z chorobą. Praca psychologiczna pomaga obniżyć poziom lęku i stresu oraz lepiej dbać o zdrowie. Wsparcie psychologiczne na etapie diagnozy nowotworu pomoże Ci:

Zgłoszenie się do psychologa wymaga odrobiny odwagi. Przede wszystkim należy pamiętać, że praca nad sobą nie jest łatwa. Przed nami proces, który może być wyboistą drogą, ale co stoi na jej krańcu? Radość z życia. Świadomość, że mamy odpowiednie zasoby, żeby radzić sobie z trudnymi myślami i emocjami. Umiejętność rozróżniania tego, co ważne dla nas, od tego, co ważne dla innych i dokonywanie satysfakcjonujących wyborów. Samoakceptacja. I co najważniejsze – poczucie sensu.

 

SKORZYSTAJ ZE WSPARCIA W RAMACH PROGRAMU PREHABILITACJA


    elektronicznie w formie e-voucherafizycznie w formie boxu prezentowego - Paczkomat Inpost